Joodse roadmovie met Vlamingen aan het stuur
Krokusfestival Hasselt 2016 pakt onder meer uit met première van langverwachte ‘Zigzagkind’
04/02/2016 - Wietske Vos - De Morgen

In Hasselt loopt het 19de Krokusfestival, het internationale kunstenbad voor een jong publiek. Een in het oog springende première (vandaag) is Zigzagkind (10+), van Laika en het onlangs boven de doopvont gehouden theaterhuis Het nieuwstedelijk.

In de muziektheatervoorstelling Zigzagkind, naar het boek van de Israëlische schrijver David Grossman, komen oud en nieuw samen. Terwijl Laika met deze productie (en met Piknik Horrifik) zijn 15-jarig bestaan viert, is Zigzagkind een van de eerste producties van Het nieuwstedelijk, het nieuwe stadsgezelschap van Leuven, Hasselt en Genk. Dit ontstond na de samensmelting van de Queeste en Braakland/ZheBilding en zal artistiek de nadruk leggen op muziektheater (inclusief live audiowandelingen), en community based-theater, locatietheater gebaseerd op interviews.

In Zigzagkind krijgt de joodse jongen Nono, bijna 13, voor zijn bar mitswa (het joodse overgangsritueel van jongen naar man) van zijn vader een verrassingsreisje. Tijdens deze trip ontmoet hij de meesteroplichter Felix, waardoor hij betrokken raakt bij enkele misdaden. Tussendoor ontdekt Nono het ware verhaal van zijn vader en overleden moeder.

Voor deze productie slaan Laika en Het nieuwstedelijk opnieuw de handen in elkaar (Laika werkte al samen met de Queeste voor Arthur). "We hebben gemeen dat we graag maatschappelijk relevante verhalen vertellen die op de scène moeilijk te vertellen zijn", aldus regisseur Jo Roets van Laika. "Dit project is organisch gegroeid: de plannen voor Zigzagkind dateren van 2009. Omwille van het Israëlische grondoffensief in Gaza hebben we het toen uitgesteld."

Beide huizen hebben ook een gemeenschappelijk DNA: de Toneelacademie Maastricht, waar Christophe Aussems van Het nieuwstedelijk als acteur en Jo Roets als regisseur afstudeerden.

Het idee voor een theaterbewerking van Zigzagkind vindt zijn oorsprong in Roets' bewondering voor schrijver David Grossman. "Hij belichaamt als geen ander de verzoening tussen Palestijnen en Joden. Hoewel hij in dit conflict zelf een zoon verloor, blijft hij voorstander van dialoog tussen en gelijke rechten voor beide partijen. Hoewel het boek meer een avonturenroman en een growing up-story is, zonder politieke dimensie, maakte het wel dat ik zelf gemakkelijker over de muur ging kijken."

Ondanks het gesloten karakter van de Antwerpse Joodse gemeenschap lukte het om via de Israëlische theatermaker Illay den Boer een bar mitswa bij te wonen. Vergevorderde gesprekken om de productie als locatieproject te lanceren, stuitten echter toch op een nee van de Joodse gemeenschap. Roets: "Angst speelde daarbij zeker een rol, maar ook het vasthouden aan hun regels, denk ik. Hoe groter de wisselwerking met de buitenwereld, hoe meer deze regels onder druk komen te staan. Maar het gaat ook over gewoontes die wij niet (meer) kennen, en dat willen wij tonen. De intense manier waarop zij de vrijdag samen doorbrengen: zo'n belevingsmoment is bij ons zo goed als verdwenen."

Röntgenfoto
Zigzagkind werd al verfilmd (door Vincent Bal in 2012), maar nog niet eerder naar het theater vertaald. De enscenering van Laika en Het nieuwstedelijk is complementair aan het boek en de film, vinden Roets en Christophe Aussems, een van de artistiek leiders van Het nieuwstedelijk. "Het boek is in feite één grote flashback in Nono's hoofd, terwijl de filmversie alle locaties prachtig in beeld brengt. Theater kan dan weer beter inzoomen op de menselijke relaties en de emoties. Deze bewerking is een soort 'röntgenfoto' van het boek: de kern is zichtbaar, met Nono als spil. Door alle acteurs voortdurend op scène te laten staan, krijgen ook de andere personages de ruimte om hun verhaal te doen."